Pacifische Wenkbrauweend


Foto © Jan Harteman, in privé collectie

Anas superciliosa
Engels: Pacific Black duck / Grey duck
Duits: Augenbrauenente
Frans: Canard à sourcils de Nouvelle-Zélande

Ik heb momenteel een broedkoppel in mijn collectie rondzwemmen, in 2004 hebben ze bij mij hun eerste nestje grootgebracht. Het zijn eenden die helaas niet veel gehouden en gekweekt worden, waardoor de genetische variatie in Europese collecties steeds geringer wordt. Er wordt zelfs beweert dat alle Wenkbrauweenden uit Nederland, België en Duitsland sterk aan elkaar verwant zijn. Enkel de Wenkbrauweenden uit Engeland zouden van een andere bloedlijn afstammen, dus hopelijk komen hiervan nog eens eenden onze kant op voor bloedverversing.

Van de Pacifische Wenkbrauweend worden drie ondersoorten erkend, namelijk de Nieuw-Zeelandse Wenkbrauweend (A. s. superciliosa), Australische Wenkbrauweend (A. s. rogersi) en Pelew Island Wenkbrauweend (A. s. pelewensis). Echter na recent onderzoek wordt dit onderscheid in twijfel getrokken; Wenkbrauweenden welke waren geringd in Nieuw-Zeeland werden nadien teruggevonden op Australische bodem. Omgekeerd is ook voorgekomen. Ook van de pelewensis ondersoort is niet met zekerheid vast te stellen of deze nog langer de status van ondersoort zou moeten houden (Murray Williams).

De oorspronkelijke populatie van Nieuw-Zeelandse Wenkbrauweenden (A. s. superciliosa) wordt zeer sterk bedreigd en lijkt in de toekomst van de aardbodem te verdwijnen indien niet op tijd wordt ingegrepen. Onderstaand vind u een beknopte vertaling van een artikel over een Nieuw-Zeelands onderzoek naar de achteruitgang van deze eendesoort.

Hybridisering van Wilde eend (Anas platyrhynchos) en Nieuw-Zeelandse Wenkbrauweend (Anas superciliosa superciliosa) in Nieuw-Zeeland. (publicatie artikel: dec. 2003)

De Nieuw-Zeelandse Wenkbrauweend (Anas superciliosa superciliosa) is een op de Wilde eend gelijkende soort die waarschijnlijk zo'n 20.000 jaar geleden voor het eerst Nieuw-Zeeland koloniseerde vanaf het Australische vasteland. In het midden van de negentiende eeuw werd door de Otago Acclimatization Society de uit Europa afkomstige Wilde eend (Anas platyrhynchos) op het Zuidereiland van Nieuw-Zeeland geïntroduceerd vanuit Australië. Deze eenden waren bestemd voor de jacht. Rond 1930 werden Wilde eenden geïntroduceerd op het Noordereiland door de Auckland Acclimatization Society (Williams 1981). Momenteel zijn de Wilde eenden in geheel Nieuw-Zeeland te vinden. De enorme toename van slechts weinig Wilde eenden tot de huidige grote aantallen heeft plaatsgevonden in de laatste 40 jaar (M. Williams). Dat deze groeiende populatie een probleem zou gaan vormen voor de populatie van een inheemse eendesoort had men niet voorzien.

Gevolg van de introductie van Wilde eenden was namelijk dat deze met de Wenkbrauweend is gaan kruisen. Hybriden tussen beide soorten zijn voor het eerst gerapporteerd in 1917 in Christchurch (Thomson 1922). Een studie in 1958, gebruik makend van de veren van Wenkbrauweenden, toonde aan dat hybridisering meer voorkwam op het Zuidereiland (Christchurch 4.3%, Dunedin 3.0%) dan op het Noordereiland (Auckland 0.3%, Wellington 0.4%) (Sage 1958). Echter, een recenter onderzoek in Otago (Zuidereiland) met dezelfde methode liet zien dat in 1981-1982 het percentage hybriden op het eiland 51% van de totale populatie Wenkbrauweenden betrof. Slechts 4,5% van de eenden werd geannaliseerd als raszuivere Wenkbrauweenden (Gillespie 1985). Het moet gezegd worden dat het aantal hybriden na deze studies zelfs onderschat is omdat het ten tijde van deze studies nog moeilijk was vast te stellen of het daadwerkelijk om raszuivere of gekruiste eenden ging.

Moderne genetische analyses lijken meer zekerheid te geven wanneer men het aantal hybriden in de populatie Wenkbrauweenden wil determineren. DNA analyses hebben nu al aangetoond dat het proces van hybridisering een proces is wat in twee richtingen plaats vindt (Rhymer 1994). De mannetjes van Wilde eenden paren met Wenkbrauwvrouwtjes, en Wenkbrauwwoerden paren met vrouwtjes van Wilde eenden. Gebasseerd op bovenstaande observaties en ondanks lokale beschermingsprojecten wordt verondersteld dat door dit proces de twee soorten binnen afzienbare tijd helaas zullen eindigen als een populatie van kruisingen, in het engels "Grallards" gedoopt (Mallard x Grey duck).

Op de officiële Rode Lijst van de IUCN (World Conservation Union) staat de populatie van Anas superciliosa genoemd in de categorie "endangered" (bedreigd met uitsterven) als zijnde snel verdwijnend als gevolg van hybridisering met de Wilde eend (Green 1996).

In de Rode Lijst van Birdlife International komen we de Wenkbrauweend als volgt tegen:


Anas superciliosa rogersi in Sydney, Australië. © Inger van der Laan


Anas superciliosa superciliosa in Nieuw Zeeland © Erik-Jan Budding

 

© Jan Harteman / Harteman Wildfowl / www.harteman.nl